Zelfde contracten, zelfde rechten ?

Bovenstaande vraag is moeilijker dan ze op het eerste gezicht lijkt. De arbeidsovereenkomstenwet van 3 juli 1978 bepaalt wat onder arbeidsovereenkomst voor handelsvertegenwoordiger moet worden verstaan. Toch is het niet altijd makkelijk te bevestigen dat de werknemer de diverse voordelen kan genieten die aan dat contract zijn gekoppeld.

De arbeidsovereenkomst voor handelsvertegenwoordiger is de overeenkomst waarbij de handelsvertegenwoordiger er zich toe verbindt klanten op te sporen en te bezoeken met het oog op het onderhandelen over of het afsluiten van zaken, ongeacht de benaming van de arbeidsovereenkomst.

Het is dus perfect mogelijk dat een commercieel afgevaardigde dat statuut geniet ook al is dat niet gespecificeerd in de schriftelijke arbeidsovereenkomst.

Het gebeurt trouwens soms dat een uitgewonnen werknemer die hoedanigheid inroept na de verbreking van zijn arbeidsovereenkomst.

Gemeenschappelijke rechtspraak

Het statuut van handelsvertegenwoordiger veronderstelt dat de werknemer activiteiten uitoefent met betrekking tot het opsporen van klanten en het onderhandelen over zaken. Dat is een absolute voorwaarde.

Het onderhandelen over zaken impliceert dat de werknemer stappen onderneemt, gesprekken heeft en onderhandelingen voert buiten de lokalen van het bedrijf met de bedoeling zaken af te sluiten.

Een gewone verkoper kan niet als handelsvertegenwoordiger worden beschouwd. Activiteiten die tot doel hebben de trouw van de klanten te vergroten, volstaan niet.

Tot slot moet de handelsvertegenwoordiging centraal staan in de arbeidsovereenkomst. Steeds meer bedienden en arbeiders krijgen commerciële doelstellingen opgelegd die aan hun hoofdactiviteiten zijn gekoppeld. Dat maakt van hen geen handelsvertegenwoordigers.

Statuut handelsvertegenwoordiger: interessant?

Wat het loon betreft, dient erop gewezen dat de overeenkomst kan voorzien in een vast loon. Commissies zijn dus niet wettelijk verplicht, hoewel de motivatie van de handelsvertegenwoordiger er doorgaans van afhangt.

Als de overeenkomst voorziet in de betaling van commissies, moeten de partijen de nadere bepalingen met betrekking tot de berekening ervan bepalen.

Ook andere specifieke bepalingen moeten in acht worden genomen: situaties waarin en momenten waarop de commissie is verschuldigd, behoud van commissies tijdens de schorsing en na het einde van de arbeidsovereenkomst, overhandiging aan de handelsvertegenwoordiger van maandelijkse documenten, …

Concurrentiebeding en uitwinningsvergoeding

Wat het concurrentiebeding betreft, dient een onderscheid te worden gemaakt tussen bedienden en handelsvertegenwoordigers.

Een concurrentiebeding voor handelsvertegenwoordigers is mogelijk als het bruto-jaarloon van de handelsvertegenwoordiger op het moment waarop de arbeidsovereenkomst een einde neemt, meer dan 30.327,00 EUR (bedrag op 1 januari 2010) bedraagt.

Elk concurrentiebeding moet schriftelijk worden vastgesteld. Ook moet het zijn opgenomen in een individueel contract tussen de werkgever en de werknemer. Bovendien moet het beding aan de volgende voorwaarden voldoen:

• betrekking hebben op soortgelijke activiteiten; 
• geografisch beperkt zijn tot de regio waar de vertegenwoordiger zijn activiteit uitoefent; 
• een beperkte duur hebben (maximaal 12 maanden).

De wet bepaalt nergens dat een vergoeding is verschuldigd in geval van niet-naleving van het concurrentiebeding.

De partijen moeten onderling bepalen of ze een vergoeding in het contract opnemen of niet.

Voorziet de overeenkomst in een vergoeding, dan mag die niet meer dan drie maanden loon bedragen.

De werkgever kan een hogere vergoeding eisen als hij bewijst dat die drie maanden loon de werkelijk geleden schade niet dekken.

Opgelet: een concurrentiebeding doet vermoeden dat er klanten worden aangebracht, wat de betaling van een uitwinningsvergoeding impliceert.

De uitwinningsvergoeding heeft tot doel de schade te dekken die voortvloeit uit het verlies van door de vertegenwoordiger aangebrachte klanten als gevolg van de beëindiging van zijn arbeidsovereenkomst.

Om die vergoeding te kunnen genieten, moet de vertegenwoordiger gedurende minstens 1 jaar bij dezelfde werkgever hebben gewerkt.

De uitwinningsvergoeding is uiteraard niet verschuldigd als de vertegenwoordiger ontslag neemt of als hij ontslagen wordt om dringende reden.

De handelsvertegenwoordiger moet schade hebben geleden als gevolg van het verlies van klanten die hij zelf heeft aangebracht.

Tot slot dient erop gewezen dat de bepalingen met betrekking tot de arbeidsduur niet van toepassing zijn op handelsvertegenwoordigers. Zij kunnen hun tijd dus naar eigen goeddunken organiseren.

(P.F.)

(Bovenstaande bijdrage kwam tot stand in samenwerking met HDP-Sociaal Secretariaat. Meer info: www.hdp-arista.be).